دکترگیاهی را در اینستاگرام دنبال کنید

ورود به اینستاگرام

دفع دردناک

شقاق+مقعدی

همه چیز را در مورد شقاق بدانید

شقاق یا فیشر همان ترک خوردگی و یا زخم شدن لبه داخلی‌ مقعد است و می توان آن را در دسته زخم های پوستی‌ قرار داد. شقاق چون در ناحیه ای ایجاد می شود که حسگرهای بسیار زیادی دارد، یک وضعیت ناراحت کننده و فوق‌العاده دردناک را ایجاد می‌کند. فیشر مقعدیا شقاق، شیوع زیادی در بین عموم مردم دارد و افراد بسیاری به آن دچار می‌شوند، اما اصولا بدلیل ناآگاهی، با بیماری بواسیر که آن هم با درد و خون ریزی هنگام دفع همراه است اشتباه گرفته می‌شود. ناحیه مقعد دچار بیماری های متعددی می شود که هر کدام علائم ویژه و درمان مخصوص به خود را دارند و نمی توان همه را یکی دانست.

شقاق یا فیشر مقعد به صورت یک شکاف طولی در سر مقعد است. شقاق حاد، یک شکاف یا پارگی سطحی پوست مقعد است که با گذشت زمان و بدون درمان، میتواند عضلات زیرین را نیز درگیر کند. اگر این بیماری در مراحل اولیه درمان شود، به راحتی و با هزینه کم می توان به بهبودی کامل رسید اما کوتاهی در زمینه درمان بعلت خجالت از محل درد، می تواند درمان را طولانی تر، سخت تر و پرهزینه تر کند. ما در این مقاله می خواهیم برای شما همراهان عزیز از بیماری شقاق، علائم و راه های درمانی آن بگوییم. پس اگر شما هم تا بحال با درد در هنگام دفع مواجه شده اید، ما را تا انتهای مقاله همراهی نمایید. علت سوزش مقعد می تواند یکی از دلایل زیر باشد:

  • غذاهای تند
  • رعایت نکردن بهداشت
  • هموروئید یا بواسیر
  • شقاق یا فیشر مقعد
  • اسهال و بی اختیاری مدفوع
  • مشکل یا بیماری روده ای
  • بیماری های پوستی
  • آسیب
  • ترومبوزهای مقعد
شقاق چیست؟

زخم ناحیه مقعد را شقاق یا فیشر مقعد گویند که در تمام سنین حتی شیر خواران مشاهده می شود. این پارگی سبب درد می شود و علل ایجاد این زخم متفاوت است ولیکن در اکثر بیماران با تغییر اجابت مزاج از قبیل یبوست و یا اسهال شدید همراه است. شقاق طبق آمار مقالات خارجی در مرد و زن مساوی است ولی در جامعه ی ایرانی در زن ها بیشتر است. اگر این قسمت به درستی کار خود را انجام ندهد مواد دفعی در بدن مانده و موجب مشکلاتی مهم و خطرناک خواهد شد. ابتلا به شقاق مقعدی به خصوص در افراد بالغ جوان شایع تر است ولیکن فیشر مقعد از نوزادان تا افراد مسن را گرفتار می کند.

درمواردی که شقاق ارثی است احتمال درمان قطعی شقاق یا فیشر کمتر است. اکثر فیشرها (۸۵ الی ۹۰ درصد) در پشت مقعد و ۱۰ الی ۱۵ درصد در جلو و برای تعداد معدودی هم جلو و هم عقب این ناحیه رخ می‌دهد. شقاقی که در محل دیگری واقع باشد مربوط به بیماری های دیگری است که باید بیشتر بررسی شود. در موارد بسیاری امکان درمان یا بهبود فیشر مقعد با رعایت تغذیه و جلوگیری از یبوست، با مصرف مایعات و رژیم غذایی پرفیبر وجود دارد اما در صورت تکرار فشار باید احتمال عود مجدد و حتی مزمن شدن بیماری را در نظر گرفت. زخم شقاق به راحتی ترمیم نمی شود زیرا:

  • کانال مقعد همیشه مملو از میکروب های مختلف بوده ومستعد عفونت است
  • عبور مدفوع سخت در طی عمل دفع از ترمیم زخم جلوگیری می کند پس محل عمل جراحی فیشر یا شقاق نیاز دارد به سرعت ترمیم شود.
علائم رایج شقاق مقعد

بیماری شقاق مقعد دارای علائمی است که در زیر آن ها را بررسی میکنیم، اما در نظر داشته باشید که بروز این علائم صرفا به معنی مبتلا به شقاق نیست و حتما باید توسط پزشک تشخیص داده شود.

خونریزى مقعدی: یکی از علائم شقاق خونریزی از مقعد می باشد، هنگامی که عمق ترک‌های ایجاد شده روی دیواره مقعد زیاد شود، منجر به خونریزی در این ناحیه می‌شود. این خونریزی در انتهای راست روده اتفاق می‌افتد و برای بیمار قابل مشاهده است.

سوزش و خارش اطراف مقعد: در اکثر مواقع فرد، به دلیل برخورد مدفوع و ترشحات آن با ترکهای موجود در دیواره مقعد احساس خارش و سوزش دارد. اما باید در نظر داشت که هر احساس خارش و سوزش نشانه ابتلا به شقاق مقعدی نیست.

احساس ضایعه گوشتى در اطراف مقعد: هنگامی که شقاق مقعد در طولانی مدت درمان نشود و یا تکرار شود، به صورت مزمن شده و یک نشانه‌ی زایده‌ای بر سطح پوست در بیرون مقعد ایجاد می شود.

درد:یکی دیگر از علائم شقاق مقعد درد می باشد که به صورت یک خط طولی است که در نیمه تحتانی کانال مقعد در ناحیه زیر خط دندانه‌ای ایجاد می‌شود و چون این ناحیه حسگرهای بسیار زیادی دارد، یک وضعیت فوق‌العاده دردناک را برای فرد بیمار ایجاد می‌کند.

درد مقعد هنگام ادرار و یا سرفه کردن: در هنگام دفع به دلیل اصطحکاک موجود بین مدفوع و ناحیه‌ی‌ ترک خورده، با عبور مدفوع به خصوص در صورتی ‌که مدفوع خشک و سفت باشد، فرد دچار درد مضاعفی خواهد شد که تا مدتی، پس از اجابت مزاج نیز از آن رنج خواهد برد.

ترک اطراف مقعد:اگر بیماری شقاق یا فیشر مقعدی مزمن شود، احتمال مشاهده شکاف‌ها در پوست بیرون مقعد هم وجود دارد. به گونه‌ای که فرد می‌تواند این پارگی یا ترک را در اطراف مقعد خود ببیند.

مشاهده خون روی دستمال توالت:معمولا بعد از اجابت مزاج و تحریک شقاق خونریزی اتفاق می‌افتد.

علت به وجود آمدن بیماری شقاق چیست؟

بیمارانی که مبتلا به اختلالات زمینه‌ای دریچه‌ی مقعد هستند، با احتمال بیشتری دچار بیماری شقاق خواهند شد. یکی از اختلالات شایعی که باعث ایجاد فشار در کانال می‌شود، بزرگ شدن غیر طبیعی عضلات دریچه‌ای مقعد است. بیشتر افراد مبتلا به فیشر، این اختلال را در حالت استراحت عضله نیز دارند. ناحیه‌ی خط وسط دیواره‌ی پشتی کانال مقعد به دلیل ضعف و حساسیتی که دارد، احتمال ابتلا به فیشر مقعد را بیشتر می کند. به طور کلی شقاق بر اثر عوامل مختلفی به وجود می آید. که برخی از این عوامل و علت ها به طور مستقیم در به وجود آمدن این بیماری نقش دارند و برخی دیگر عامل زمینه ساز شقاق هستند. علل به وجود آمدن شقاق می تواند با توجه به شرایط و نوع زندگی فرد متفاوت باشد. این علل عبارتند از:

یبوست: از اصلی ترین عوامل ایجاد شقاق، یبوست می باشد. در اثر کمبود آب بدن و کم تحرکی روده ها مدفوع شکل طبیعی خود را از دست می دهد و به شدت سفت و سخت می شود. در نتیجه هنگام حرکت آن درون روده ها فرد با مشکل مواجه می شود. زیرا شخص باید برای دفع مدفوع خود فشار زیادی به خود وارد کند که این امر می تواند باعث ایجاد پارگی و شکاف در ناحیه ی مقعد شود.

اسهال طولانى مدت:اسهال طولانی مدت عوارض متعددی را از جمله شقاق برای ناحیه ی مقعد به وجود می آورد. اسهال مکرر سوزش کانال مقعد را بیشتر می کند و سبب آزردگی بیشتر بافت این ناحیه و تشدید شقاق می شود.

کم تحرکی:فعالیت کم و قرار گرفتن طولانی مدت در وضعیت نشسته می تواند در عملکرد روده ها اختلال ایجاد کند. در نتیجه فرد در معرض ابتلا به یبوست قرار می گیرد.

رابطه مقعدی:روابط جنسی از ناحیه مقعد می تواند آسیب جدی به بافت های کانال رکتوم و اسفنکتر های داخلی این عضو وارد کند. این روابط در طولانی مدت علاوه بر ابتلا به شقاق مشکلات بی اختیاری مدفوع و گاز های روده را نیز به همراه دارد.

تنگی دریچه مقعد: تنگی عضله های مقعد موجب می شود که مدفوع به سختی خارج شده و در نتیجه فرد دچار خونریزی و زخم و برش های سطحی مقعد می شود.

بارداری و زایمان:در بارداری و زایمان طبیعی به علت افزایش اندازه ی رحم و وزن آن، فشار بسیار زیادی به ناحیه ی مقعد و لگن وارد می شود در نتیجه پوست و دیواره های مقعد به شدت آسیب می بینند. به این دلایل خطر مبتلا شدن به شقاق یا فیشر مقعدی در بانوان بسیار بیشتر از مردان است.

خاراندن بیش از حد مقعد: گاهی اوقات بیماری هایی مانند وجود انگل و یا حساسیت های پوستی رکتوم، سبب احساس خارش های مکرر مقعد می شود که اگر فورا درمان نشوند در اثر خاراندن مکرر و بیش از حد این ناحیه فرد دچار شقاق مقعد و زخم و خونریزی می شود.

بیش از حد تمیز کردن مقعد با دستمال زبر:اگر پس از دستشویی خشک کردن مقعد با دستمال های زبر صورت گیرد سبب ایجاد زخم های ناحیه مقعدی می شود. حتما باید از حوله یا دستمال با بافت لطیف و نخی استفاده شود.

کرون یا سرطان روده و بیماریهای مقاربتی:همان طور که شقاق حاد و مزمن در طولانی مدت سبب بروز سرطان ناحیه رکتوم می شود، سرطان ناحیه راست روده، بیماری کرون و بیماری های التهابی روده نیز می توانند مقعد را با حساسیت مواجه کرده و موجب پیدایش شقاق شوند. درنتیجه افرادی که به این امراض دچار می شوند باید مراقبت های لازم را انجام دهند تا از عارضه ها و بیماری های دیگر ناحیه مقعد جلوگیری شود.

ضربه و فشار به پوشش داخلی دیواره‌ی مقعد هنگام اجابت مزاج:این عارضه باعث ترک یا شکاف در ناحیع مقعد می‌شود. گاهی اوقات ضربه به دلیل حرکت مدفوع خشک و سفت یا خیلی شل می‌تواند به دیواره‌ی مخاطی مقعد آسیب بزند.

درمان شقاق

در صورتی که از شروع علایم ۶-۳ هفته گذشته باشد به آن شقاق حاد می گوییم. شقاق حاد در ۹۵٪موارد به درمان دارویی جواب می دهد. اگر بیش از ۶ هفته از شروع علایم گذشته باشد شقاق مزمن اطلاق می شود و۹۵٪ به درمان دارویی جواب نمی دهد. شقاق مرمن اکثرا حاشیه برجسته داشته فیبروتیک شده و زایده پوستی در انتهای آن دیده می شود.

درمان شقاق حاد

برای درمان شقاق حاد چند روش وجود دارد که بطور همزمان استفاده می شوند و تا تاثیر کامل، به حدود ده روز زمان نیاز است:

  • استفاده از موادی که حجم آب مدفوع را زیاد می کنند و باعث نرم شدن مدفوع می شوند مانند میوه جات، خاکشیر محلول در آب، اسفرزه محلول در آب، انجیر خشک که آب انداخته شده است و یا داروهایی مثل پسیلیوم، شربت لاکتولوز یا شربت منیزیم
  • نشستن در لگن آب گرم حاوی چند قطره بتادین روزانه سه تا پنج مرتبه و هر بار به مدت حدود بیست دقیقه.
  • استفاده از داروهای کاهش دهنده درد که شامل پماد بی حسی لیدو کائین بطور موضعی یا داروهای مسکن خوراکی است .
  • استفاده از داروهایی که باعث افزایش خونرسانی به این ناحیه می شوند مانند پماد نیترو گلیسیرین. این پماد با اتساع عروق خونی ناحیه مقعد باعث افزایش خونرسانی به آن می شود و در نتیجه به ترمیم زخم سرعت می بخشد. البته استفاده از این دارو در بعضی افراد باعث سوزش در محل استفاده یا سر درد می گردد.

درمان شقاق مزمن

انواع مزمن شقاق که به درمان دارویی جواب ندهند باید تحت جراحی قرار گیرند. از نظر متخصصین بهترین روش درمان شقاق به خصوص شقاق مزمن جراحی شقاق با لیزر است، روش جراحی به این صورت است که قسمتی از عضله داخلی مقعد که دچار انقباض شده است با لیزر برش زده می شود. این امر باعث می گردد که انقباض رفع شود و درد شقاق از بین برود . پس از رفع درد، زخم مقعد تدریجا بهبود خواهد یافت. پس از عمل درد مربوط به بیماری شقاق از بین می رود ولی درد مربوط به برش و انجام جراحی تا چند روز تداوم دارد. در نظر داشته باشید در صورتی که برش جراحی با لیزر انجام شود میزان درد پس از جراحی شقاق بسیار کمتر خواهد بود. هر چند که درمان قطعی برای شقاق و شقاق مزمن وجود ندارد اما جراحی و درمان با لیزر شقاق کم ترین درصد عود بیماری را به خود اختصاص می دهد.

درمان تنگی مقعد

در مواقعی که تنگی مقعد وجود دارد علاوه بر عمل اسفنکتروتومی ممکن است بیمار به عمل انوپلاستی یا به عبارتی عمل جراحی باز کردن پوست این ناحیه نیاز پیدا کند در درمان و جراحی تنگی مقعد روش عمل ترمیمی V-Y پلاستی از ناحیه پشتی مقعد انجام می شود و مشکل بیمار به راحتی حل می شود.

جهت رفع خستگی لطفا ستاره پنجم زیر را لمس کنید ( اولین ستاره سمت چپ )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.